Công ty khởi nghiệp AI Trung Quốc Moonshot AI vừa ra mắt phiên bản mới nhất của mô hình AI Kimi, tiếp tục thu hẹp khoảng cách hiệu suất giữa các mô hình của Trung Quốc và Mỹ, đúng vào thời điểm các doanh nghiệp toàn cầu ngày càng hoài nghi về chi phí triển khai mô hình từ Anthropic và OpenAI.
Kimi K3 của Moonshot đưa AI Trung Quốc tiến vào vị thế ngang tầm Fable
Vào ngày 16 tháng 7, Moonshot AI đã trình làng Kimi K3, phiên bản mới nhất thuộc dòng mô hình Kimi. Mô hình này sở hữu 2,7 nghìn tỷ tham số, trở thành mô hình ngôn ngữ lớn trọng số mở (open-weight) lớn nhất hiện nay. (Tham số đề cập đến các trọng số bên trong LLM; nhiều tham số hơn thường đồng nghĩa với việc mô hình có thể xử lý các lập luận phức tạp hơn.) DeepSeek V4 có 1,6 nghìn tỷ tham số.
"K3 là mô hình lập trình mã nguồn mở mạnh mẽ nhất của Moonshot AI tính đến thời điểm hiện tại", Moonshot AI viết trong thông cáo báo chí công bố ra mắt. "Vận hành với sự giám sát tối thiểu từ con người, nó có thể duy trì các phiên làm việc kỹ thuật kéo dài, điều hướng qua các kho lưu trữ mã nguồn khổng lồ và điều phối các công cụ dòng lệnh (terminal tools)."
Trong thông cáo của mình, Moonshot khẳng định K3 hoạt động "cạnh tranh sòng phẳng" với Fable 5 của Anthropic (mô hình AI tiên tiến nhất hiện đang có sẵn rộng rãi trên thị trường), đồng thời "vượt trội đáng kể" so với Opus 4.8 của Anthropic, cũng như GPT 5.6 Sol và GPT 5.5 của OpenAI. Trên các bảng kiểm thử (benchmark) chính thức do công ty công bố, K3 liên tục nằm trong top 3 mô hình dẫn đầu.
Mô hình Mythos 5 của Anthropic — nền tảng tạo nên Fable 5 — được cho là mô hình mạnh nhất hiện nay trong việc thực hiện các tác vụ liên quan đến an ninh mạng. Tuy nhiên, quyền truy cập vào Mythos bị giới hạn trong một số ít doanh nghiệp thuộc chương trình Glasswing của Anthropic. Chương trình này được thiết kế nhằm giúp các nhà phát triển cơ sở hạ tầng thiết yếu tìm kiếm và vá các lỗ hổng phần mềm.
Nếu các tuyên bố về hiệu suất của K3 là đúng thực tế, mô hình này sẽ đánh dấu một trong những tín hiệu rõ ràng nhất cho thấy các nhà phát triển Trung Quốc có thể xây dựng các hệ thống trọng số mở nằm cùng phân cấp với Anthropic và OpenAI. Điều này tác động trực tiếp đến sự cạnh tranh toàn cầu và cuộc tranh luận đang diễn ra gay gắt về cách quản lý AI tiên phong (frontier AI).
Các nhà phân tích trước đó không kỳ vọng Trung Quốc có thể tạo ra một mô hình mạnh ngang Fable cho đến đầu năm sau.
Sự ra mắt của K3 cũng có thể làm gia tăng tranh cãi về tính hiệu quả trong chính sách AI của Mỹ. Chính phủ Mỹ đã tạm thời áp đặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với cả Mythos và Fable sau khi các nghiên cứu viên của Amazon tìm ra cách bẻ khóa (jailbreak) rào chắn bảo vệ của Fable và làm lộ các năng lực an ninh mạng ẩn bên dưới của Mythos. Ban đầu, Mỹ cũng yêu cầu OpenAI giới hạn việc phát hành GPT-5.6 cho một số đối tác tin cậy được chọn lọc.
Tiết lộ về việc một nhà phát triển Trung Quốc đã tạo ra một mô hình đạt cấp độ Mythos trước thời hạn nhiều tháng có thể dẫn đến việc nới lỏng các quy định kiểm soát nhằm đảm bảo các công ty Mỹ giữ vững thế dẫn đầu — hoặc nó có thể tiếp thêm động lực cho phe diều hâu, những người muốn kiềm chế tối đa ngành AI của Trung Quốc.
Các chính khách Mỹ đang xem xét các giải pháp ngăn chặn các nhà phát triển Trung Quốc "chắt lọc" (distilling) các mô hình AI của Mỹ. "Chắt lọc" là kỹ thuật sử dụng đầu ra của một mô hình AI lớn hơn, mạnh hơn để hỗ trợ huấn luyện các mô hình nhỏ hơn, hiệu quả hơn. Anthropic đã cáo buộc Moonshot, z.ai, Minimax, Alibaba và DeepSeek thực hiện các đợt tấn công chắt lọc "bất hợp pháp". Các quan chức Mỹ cũng đang thảo luận cách giảm sức hút từ các mô hình mã nguồn mở của Trung Quốc, có thể bằng cách khuyến khích tạo ra các mô hình mã nguồn mở của Mỹ.
Các mô hình AI của Trung Quốc đang thu hút người dùng trên khắp thế giới nhờ chi phí thấp hơn và hiệu suất cao hơn. Ngoài ra, vì là mô hình mã nguồn mở, các nhà phát triển có thể tải xuống miễn phí và tùy chỉnh để phù hợp với mục đích riêng. Tuy nhiên, việc sử dụng các mô hình mã nguồn mở thường đòi hỏi doanh nghiệp triển khai phải có chuyên môn kỹ thuật cao hơn. Nó cũng yêu cầu các công ty này phải thuê chip AI thông qua các nhà cung cấp điện toán đám mây để lưu trữ và vận hành mô hình.
Các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ đã ngăn cản các nhà phát triển Trung Quốc tiếp cận với các bộ xử lý AI tiên tiến dùng để huấn luyện và vận hành các mô hình AI mạnh nhất. Điều đó buộc các nhà phát triển Trung Quốc phải tìm những phương cách mới nhằm khai thác tối đa hiệu quả từ nguồn lực điện toán hạn hẹp.
"Chúng tôi biết mình không có đặc quyền để đơn thuần mở rộng quy mô điện toán," Yutong Zhang, Chủ tịch Moonshot AI, phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới hồi đầu năm nay. "Điều đó buộc chúng tôi phải tập trung vào nghiên cứu nền tảng và tối ưu hóa hiệu quả."
Các mô hình AI trước đây của Moonshot đã bắt đầu thâm nhập vào Thung lũng Silicon. Cursor, công ty khởi nghiệp về "vibe-coding", đã sử dụng Kimi để hỗ trợ xây dựng Composer 2, tác vụ AI lập trình của họ; Doordash cũng giao các "công việc cấp thấp hơn cho Kimi K2.6", theo một bài đăng trên mạng xã hội vào đầu tháng 7 của Giám đốc Công nghệ Andy Fang.
Thinking Machines cũng đã khai thác Kimi K2.5 để tạo dữ liệu sau huấn luyện (post-training) ban đầu cho mô hình Inkling mới ra mắt vào ngày 15 tháng 7.
K3 đắt đỏ — nếu so với tiêu chuẩn của Trung Quốc. K3 có giá 15 USD cho mỗi triệu token đầu ra (output token), so với 4,40 USD/triệu token của GLM-5.2 (thuộc z.ai) và 0,87 USD của DeepSeek V4. Mặc dù vậy, nó vẫn rẻ hơn các mô hình tương đương của Mỹ: Fable có giá lên tới 50 USD cho cùng lượng token đầu ra.
Moonshot AI đã huy động được 2 tỷ USD tiền vốn vào tháng 5, nâng định giá công ty lên hơn 20 tỷ USD. Tuyên bố từ cố vấn tài chính của công ty cho biết doanh thu định kỳ hàng năm (ARR) của Moonshot đã vượt quá 200 triệu USD. Các nhà đầu tư chống lưng cho Moonshot bao gồm tất cả các tập đoàn công nghệ lớn nhất Trung Quốc — như Alibaba, Tencent và Meituan — cùng với HSG (trước đây là Sequoia China).
Các đối thủ phát triển AI cùng ngành với Moonshot là MiniMax và z.ai đã niêm yết cổ phiếu tại Hồng Kông vào đầu tháng 1. Moonshot AI cũng được cho là đang chuẩn bị cho đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) tại Hồng Kông; ngược lại, DeepSeek đang cân nhắc niêm yết tại Thượng Hải.