Nợ toàn cầu chạm mức kỷ lục gần 353 nghìn tỷ USD, xuất hiện dấu hiệu dịch chuyển khỏi Mỹ

Một báo cáo do Viện Tài chính Quốc tế (IIF) công bố hôm thứ Tư cho thấy các nhà đầu tư đang có dấu hiệu đa dạng hóa khỏi trái phiếu Kho bạc Mỹ (U.S. Treasuries), trong bối cảnh tổng nợ toàn cầu đạt mức kỷ lục gần 353 nghìn tỷ USD vào cuối tháng 3.

Báo cáo “Global Debt Monitor” hàng quý của IIF cho biết nhu cầu quốc tế đối với trái phiếu chính phủ Nhật Bản và châu Âu đang gia tăng, trái ngược với nhu cầu nhìn chung ổn định đối với trái phiếu Kho bạc Mỹ kể từ đầu năm.

“Điều này cho thấy các nhà đầu tư quốc tế đang có những nỗ lực đa dạng hóa, giảm phụ thuộc vào trái phiếu Kho bạc Mỹ,” ông Emre Tiftik, Giám đốc phụ trách Thị trường Toàn cầu và Chính sách của IIF, phát biểu trong một hội thảo trực tuyến thảo luận về báo cáo.

Ông cho biết hiện “không có rủi ro tức thời” đối với thị trường trái phiếu Kho bạc Mỹ trị giá 30 nghìn tỷ USD, nhưng các dự báo dài hạn cho thấy nợ chính phủ Mỹ ngày càng đi theo một “quỹ đạo không bền vững”, trong khi tỷ lệ nợ của khu vực đồng euro và Nhật Bản hiện đang có xu hướng giảm dần.

Báo cáo cho biết theo các chính sách hiện tại, tỷ lệ nợ trên GDP của Mỹ dự kiến sẽ tiếp tục tăng. Trong khi đó, thị trường trái phiếu doanh nghiệp Mỹ tiếp tục bùng nổ nhờ hoạt động phát hành liên quan đến AI và dòng vốn mạnh từ nước ngoài.

Theo báo cáo của IIF, việc Mỹ đẩy mạnh vay nợ là một trong những nguyên nhân chính khiến nợ toàn cầu tăng hơn 4,4 nghìn tỷ USD trong quý I — mức tăng nhanh nhất kể từ giữa năm 2025 và là quý tăng thứ năm liên tiếp.

Ông Tiftik cho biết mức tăng nợ của Mỹ chủ yếu đến từ vay nợ chính phủ.

Ông cũng chỉ ra sự tăng tốc mạnh của nợ từ các doanh nghiệp phi tài chính Trung Quốc vào đầu năm — chủ yếu là các doanh nghiệp nhà nước — vượt xa mức vay nợ của chính phủ nước này.

Ngoài hai nền kinh tế lớn nhất thế giới, nợ tại các thị trường phát triển nhìn chung giảm nhẹ, trong khi các thị trường mới nổi (không bao gồm Trung Quốc) ghi nhận mức tăng khiêm tốn lên kỷ lục 36,8 nghìn tỷ USD, chủ yếu do vay nợ chính phủ.

Xét theo các tỷ lệ nợ quan trọng, tổng nợ toàn cầu hiện tương đương 305% sản lượng kinh tế thế giới (GDP toàn cầu), gần như ổn định kể từ năm 2023. Tuy nhiên, xu hướng tỷ lệ nợ phản ánh tương tự mức nợ tuyệt đối — giảm tại các thị trường phát triển và tăng đều ở các nền kinh tế mới nổi.

Nhìn chung, các quốc gia ghi nhận mức tăng lớn nhất trong giai đoạn này là Na Uy, Kuwait, Trung Quốc, Bahrain và Saudi Arabia — mỗi nước đều tăng hơn 30 điểm phần trăm GDP, theo báo cáo của IIF.

IIF dự báo các áp lực mang tính cơ cấu — bao gồm dân số già hóa, chi tiêu quốc phòng gia tăng, an ninh năng lượng và đa dạng hóa chuỗi cung ứng, an ninh mạng và đầu tư vốn liên quan đến AI — sẽ tiếp tục đẩy nợ chính phủ và doanh nghiệp tăng cao trong trung và dài hạn.

“Xung đột gần đây tại Trung Đông sẽ càng làm gia tăng một số áp lực này,” ông Tiftik nói.